Schrijven is leuk en kennis delen ook, maar er wordt steeds meer geschreven en we worden bedolven onder informatie. Hoe zorg je er dan voor dat jouw tekst gelezen wordt? Hierover is veel informatie te vinden, vooral over online vindbaarheid en over het belang van goede, aantrekkelijke koppen die uitnodigen om verder te lezen. Logisch natuurlijk, want als de kop niet nieuwsgierig maakt, haken de meeste mensen bij voorbaat af. Of kijken er überhaupt niet naar, want in deze wereld vol informatie hebben we onszelf aangeleerd om wat we voorbij zien komen te scannen en niet alles in ons op te nemen.

De kop of titel van je tekst is dus belangrijk, of je nu een blog schrijft, een artikel voor een tijdschrift of een boek. Maar als de rest niet lekker leest en niet aan het begin al duidelijk wordt wat lezers eraan hebben om verder te lezen, haken ze al snel af.

Doelgroep, onderwerp en doel van je tekst op elkaar afstemmen

Eigenlijk heb ik altijd op mijn gevoel geschreven en me nooit zoveel aangetrokken van regels. Toch heb ik gemerkt dat het fijn is als je een stappenplan voor jezelf maakt, aan de hand waarvan je begint met schrijven. Op school hebben we allemaal geleerd dat een tekst een inleiding, een middenstuk en een eind moet hebben. Maar wat zet je nu precies waar, en waarom zou je dat op die manier doen?

Wanneer je een tekst wil schrijven die uitnodigt om (door) te lezen en die lezers achteraf het gevoel geeft dat ze in je tekst hebben gevonden wat je beloofde, is het belangrijk om voor je begint goed voor ogen te hebben waarover je wil vertellen, wat het doel van je tekst is, en vooral wie je doelgroep is. Om je hierbij te helpen heb ik het werkblad Lezer, onderwerp en doel gemaakt.

Werkblad Lezer, onderwerp en doel

Doelgroep: wie is je lezer?

Hoewel je doelgroep, onderwerp en doel in verschillende volgorden kunt benaderen, heeft het mijn voorkeur om te beginnen bij je lezers. Zij zijn per slot van rekening degenen voor wie je schrijft en je moet hen dus weten te boeien, wat je onderwerp ook is. Je lezer bepaalt over het algemeen de stijl van je tekst.

Ga je formeel of informeel schrijven en spreek je de lezer bijvoorbeeld met u of met je aan? Natuurlijk hangt dit voor een groot deel af van jouw persoonlijke stijl en/of van de uitstraling die je aan je onderneming wilt geven, maar soms heb je eigenlijk geen keuze. Zakelijke en academische teksten moeten bijvoorbeeld aan bepaalde regels voldoen en worden formeel en passief geschreven, terwijl je voor online teksten juist beter in een informele stijl kunt schrijven, met korte, actieve zinnen.

Je doelgroep bepalen

In de marketingwereld wordt gebruik gemaakt van ‘persona’s’ om de doelgroep te bepalen. Er worden speciale marktonderzoeken gedaan, waarbij bijvoorbeeld de bezoekers van specifieke supermarkten in kaart worden gebracht zodat de marketing hierop kan worden afgestemd. Heel simpel gezegd: wonen er in de omgeving van een supermarkt bijvoorbeeld vooral veel bejaarden, dan zullen er andere displays met aanbiedingen in de winkelpaden worden neergezet dan wanneer er overwegend jonge gezinnen met kleine kinderen wonen.

Natuurlijk heb je als kleinere en/of zelfstandige ondernemer geen budget voor dergelijke onderzoeken en het is natuurlijk ook een beetje overdreven om op deze omslachtige manier te bepalen wie je lezer zal zijn. Dat hoeft ook helemaal niet. Kijk bijvoorbeeld eens in je klantenbestand voor welk type klant je het meest werkt. Of het liefst, dat is misschien nog wel belangrijker! Want wanneer je je daarop gaat richten, ga je vanzelf meer van zulke types klanten aantrekken.

Je lezers visualiseren

Als je het lastig vindt om aan de hand hiervan een ‘persona’, of een ‘standaard’ of ‘gemiddelde’ klant te formuleren, kan je ook je ‘ideale klant’ proberen te visualiseren. Als dat je helpt kan je deze klant op papier omschrijven. Is het een man of een vrouw? Hoe oud is hij of zij? In wat voor branche werkt deze klant? Heeft hij of zij kinderen en wat voor dingen doet hij of zij graag?

Het helpt om deze dingen in een overzicht op papier te zetten en zo veel mogelijke relevante dingen op te schrijven, of gebruik het werkblad Lezer, onderwerp en doel, zodat je een helder beeld krijgt. Hoe specifieker je dit maakt, hoe meer je er aan hebt. Wanneer je gaat schrijven kan je deze ‘persoon’ in gedachten nemen, alsof je je teksten persoonlijk aan je ideale klant richt. Want is het niet veel makkelijker om een brief te schrijven aan iemand die je goed kent dan aan een wildvreemde waarvan je niet eens weet of het een man of een vrouw is?

Schrijven voor je ideale klant

Toen ik pas begon als grafisch ontwerper, had ik geen specifieke doelgroep voor ogen en wilde ik werken voor iedereen die maar een ontwerp nodig had. Op zich is daar natuurlijk niets mis mee, maar het maakt het wel erg lastig om je boodschap over te brengen. Wanneer je namelijk zegt dat je ‘alles’ doet voor ‘iedereen’, is het gevolg dat waarschijnlijk niemand zich aangesproken voelt.

Nadat ik een paar jaar op deze manier gewerkt had, werd het me steeds duidelijker wat ik het liefste deed en voor wie. Huisstijlen maken en alles wat daar bij hoort, zoals folders en websites, was leuk. Maar informatie op een logische, begrijpelijke manier opmaken, in de vorm van een boek of andere publicatie, dat is wat ik écht wilde doen. Mijn ideale klant kreeg daarmee bijna automatisch vorm: mensen die van hetzelfde hielden als ik en teksten wilden schrijven om hun boodschap over te brengen.

Door mijn favoriete klanten voor ogen te houden, wist ik vanzelf op welke manier ik mijn lezers aan moest spreken en waarover, hoe en wat ik zou schrijven. Want wanneer je eenmaal weet wie je ideale lezer is, dan weet je ook welke informatie hij of zij zoekt en wat jij hierin te bieden hebt.

Onderwerp: waar schrijf je over?

Een tip die je online veel tegenkomt, is om vragen die klanten je stellen te gebruiken als onderwerp voor je teksten. Naar aanleiding van een (op het moment zelf natuurlijk niet) grappige gebeurtenis met een klant die me eerst alle vrijheid gaf en zich liet verrassen, terwijl hij achteraf al precies bleek te weten wat hij wilde, schreef ik bijvoorbeeld het blog Een goede briefing is (bijna) het halve werk. Gebruik maken van zaken waar je klanten tegenaan lopen is helemaal niet zo gek, dit zijn de dingen die zij zich afvragen en waar ze meer over willen weten. Hoewel dit in de praktijk niet altijd even makkelijk is, omdat klanten niet altijd daadwerkelijk alle vragen aan je stellen, kan deze manier van denken je toch helpen. Want als je je ideale klant goed kent, dan kan je zelf ook eenvoudiger bedenken met welke informatie hij geholpen zou zijn.

Gerichte keuzes maken

Wat ga je vertellen en weet je voldoende over het onderwerp om er genoeg over te vertellen om meerwaarde te kunnen bieden aan je lezers? Het helpt om voordat je gaat schrijven specifiek te zijn voor jezelf, maar soms blijkt tijdens het schrijven dat je onderwerp toch in een andere richting verschuift. Voordat ik dit artikel begon te schrijven had bij bijvoorbeeld van alles in mijn hoofd over wat ik ging zeggen over grammatica en tekstopbouw. Gaandeweg kwam ik er achter dat deze dingen natuurlijk belangrijk zijn, maar dat ik veel meer te vertellen had over de lezers en de keuze voor het onderwerp.

Door gerichte keuzes te maken en vanuit jezelf en de praktijk te schrijven, wordt het schrijfproces automatisch veel makkelijker. Je kunt je focussen op het belangrijkste en bijzaken schrappen, of opzijschuiven om ze later te gebruiken voor een andere tekst.

Doel: waarom moet deze tekst gelezen worden?

Wanneer je weet wat je wil vertellen ben je er nog niet, het is ook belangrijk om voor jezelf te formuleren waarom je dit wil vertellen. Waarom moet deze informatie gelezen worden? Iedereen die klikt op een link, of die een artikel tegenkomt in een blad, denkt voordat hij begint ‘what’s in it for me?’ Dit is wat ik bedoel met het doel van je tekst.

Natuurlijk heb je ook verborgen doelen en wil je, bijvoorbeeld wanneer je schrijft voor je onderneming, dat potentiële klanten bijvoorbeeld lezen dat jij enorm goed bent in je werk. Dit is echter niet interessant voor je lezers, je moet hen een persoonlijke reden geven om jouw tekst te willen lezen.

Vergeet wanneer je je doel bepaalt dus niet om af te stemmen tussen jouw eigen doelen en de doelen van je lezers. Zij hebben hun eigen verwachtingen en hun eigen redenen om je tekst te lezen. Ze zoeken specifieke informatie en hopen die in jouw artikel of boek te vinden.

Geef in de inleiding al duidelijk aan waar je tekst over gaat en schets een helder beeld van wat je te bieden hebt. We moeten al zo veel lezen dat we meestal alleen bruikbare informatie in ons opnemen en de rest (soms alleen de tussenkoppen) alleen scannen of al snel weer vergeten.

Je keuzes mogen gaandeweg veranderen

Natuurlijk hoef je niet rigide vast te houden aan wat je oorspronkelijk bedacht hebt en kan je onderwerp gaandeweg veranderen. Je inleiding kan je daar achteraf op aanpassen en staat niet vast aan het begin van het schrijfproces. Sommige mensen schrijven de indeling pas achteraf, maar het kan je ook helpen om juist te beginnen met de inleiding en deze na het schrijven van de rest van je tekst aan te passen.

Werkblad Lezer, onderwerp en doel

Om je te helpen bij het vaststellen wie je doelgroep is, waarover je wil vertellen en wat het doel van je tekst is, om zo teksten te schrijven die uitnodigen om te lezen en die je lezers achteraf het gevoel geven dat ze hebben gevonden wat je beloofde, kan je het gratis werkblad Lezer, onderwerp en doel gebruiken.


Werkblad Lezer, onderwerp en doel

Meer over dit onderwerp

Van passie naar boek: voorbereiden Een tijd geleden kondigde ik het al aan op social media. Ik ben weer een boek aan het schrijven: Van passie naar boek, een stappenplan om zelf je eigen boek te maken en uit te geven. In dit boek neem ik je aan de hand mee, van de eerste voorbereiding...
Zelf een boek schrijven en uitgeven: tips vanuit de ontwerpstudio Eergisteren plaatste Charlotte Meindertsma van Charlotte’s Law een blog: How to: Zelf een boek schrijven en uitgeven. Heel leuk, aangezien Tangram Studio de boeken van Charlotte's Law heeft mogen opmaken. Een blog als zij nu heeft geschreven had ...
Waarom een boek schrijven goed is voor je bedrijf Waarom een boek schrijven goed is voor je bedrijf? De belangrijkste reden is simpel: omdat je het leuk vindt om te schrijven en om je kennis te delen. Als dat niet zo is, dan komt het waarschijnlijk niet eens bij je op om er aan te beginnen. Maar...

Pin It on Pinterest