De afwerking van je boek is, samen met het ontwerp van het omslag, het eerste wat je lezers zien. Het bepaalt niet alleen de uitstraling, maar ook de leeservaring. Want een groot gebonden boek op A4-formaat van 1.000 pagina’s dik en een hardcover, is loodzwaar. Geloof me, ons kunstgeschiedenisboek op de academie zag er zo uit en dat was geen pretje om te gebruiken. Doordat het moeilijk vast te houden is, leest het een stuk minder lekker dan een ‘standaard’ paperback op A5-formaat met zo’n 250 pagina’s.

Goed, dat is een extreem voorbeeld, maar zelfs twee boeken van hetzelfde formaat en hetzelfde aantal pagina’s, kunnen door de bindwijze een totaal verschillende leeservaring geven. Zelfs het gekozen papier kan hier invloed op hebben.

Wanneer je een boek koopt, is dat misschien niet meteen iets waar je bij stilstaat. Daardoor kan het best overweldigend zijn wanneer je een keuze moet gaan maken voor de afwerking van jouw boek. Hoe moet je kiezen? Waar begin je? In dit blog geef ik je een aantal suggesties die je in overweging kunt nemen als je nadenkt over de manier waarop je boek gebonden moet worden.

Omdat dit best een lang blog is, hier alvast een inhoudsopgave:

Bindwijze: paperback, hardcover of integraalband
Paperback: soepel, licht en minder duurzaam
Hardcover: stevig, zwaar en duurzaam
Integraalband: soepel, licht en duurzaam

Kiezen, hoe pak je dat aan?
1. Bekijk je favoriete boeken
2. Bepaal wat de functie van je boek is
3. Bepaal welke uitstraling je boek moet krijgen
4. Bepaal de prijsklasse van je boek

Een keuze maken

Bindwijze: paperback, hardcover of integraalband

Iedereen kent de paperback en de hardcover. Daarnaast bestaat er nog een tussenvorm, de integraalband. Ook kun je natuurlijk nog kiezen voor wire-O of bijvoorbeeld de Japanse bindwijze. Die zijn nogal prijzig, doordat ze een voor een met de hand gebonden moeten worden, en komen minder vaak voor.

Bovendien heeft een wire-O niet de uitstraling van een boek, maar meer van een rapport of scriptie. En terwijl het dus vrij duur is om te laten maken, heeft het juist een goedkope uitstraling. Een beetje tegenstrijdig dus, en niet de eerste keus. Daarom laat ik die in dit blog even buiten beschouwing en hou ik het bij de belangrijkste drie.

De paperback is over het algemeen het goedkoopst om te laten maken. De hardcover en de integraalband zijn een stuk duurder. Ook qua duurzaamheid kan je ze ongeveer in die volgorde zetten, hoe goedkoper de afwerking, hoe minder lang het boek meegaat. Hoewel de meningen hierover kunnen verschillen, is de volgorde wat betreft leesgemak vaak juist andersom. Hieronder leg ik uit waardoor dat komt.

Paperback: soepel, licht en minder duurzaam

De naam van de paperback zegt het al, bij deze bindwijze bestaat het omslag alleen uit een stevig vel soepel papier (minimaal 250 grams) dat wordt bedrukt. Meestal wordt het na het drukken nog afgewerkt met een glans of mat laminaat. Dit maakt het boek mooier, maar dient ook om het drukwerk te beschermen en het boek iets duurzamer te maken.

Het boekblok kan worden afgesneden en dan gelijmd (garenloos gebrocheerd), of genaaid en dan gelijmd (genaaid gebrocheerd). Dat laatste kost iets meer, maar zorgt er wel voor dat je boek veel minder snel stuk gaat. Een boek dat alleen is gelijmd, gaat vaak moeilijk helemaal open. Na een tijdje kunnen de bladzijden gaan loslaten of kan het boekblok zelfs breken en gedeeltelijk uit het omslag vallen.

Het boekblok wordt vervolgens in het omslag gelijmd, waarbij de rug meestal aan de rug van het omslag vast komt te zitten. De rug van een paperback is dus altijd recht, maar doordat het omslag niet zo dik is, buigt het mee als je het boek open doet. Wel ontstaan er daardoor bij het lezen soms kleine vouwtjes in de rug.

Omdat het omslag van een paperback niet zo stevig is, wordt het binnenwerk meestal van ongestreken papier zoals romanpapier of houtvrij offset (hvo) gemaakt. Deze papiersoorten zijn over het algemeen soepeler en minder zwaar dan bijvoorbeeld zijdemat gestreken (silk) of gesatineerd papier (mc).

Afhankelijk van de dikte van het boek en van het gebruikte papier, is de paperback dus meestal flexibel en lekker licht. Dat leest lekker, en maakt het makkelijker om het boek mee te nemen. Ook neemt een paperback, doordat het omslag vrij dun is, minder ruimte in in de boekenkast.

Wel kunnen er makkelijk hoekjes omvouwen en kreukels in het omslag komen. Daardoor is het minder duurzaam, na een paar keer lezen of meenemen ziet het boek er niet meer als nieuw uit. Of dat erg is, hangt af van de functie en de prijs van je boek.

Hardcover: stevig, zwaar en duurzaam

Een hardcover is niet buigzaam maar stevig. Het bestaat niet uit één vel papier, zoals het omslag van de paperback, maar uit verschillende losse onderdelen die aan elkaar worden bevestigd. Dat maakt het duurzamer, maar ook een stuk prijziger.

De basis van het omslag van een hardcover bestaat uit drie delen van grijskarton, de voorkant, de rug en de achterkant. De dikte van het karton kan verschillen, maar is meestal minimaal 3 millimeter. Deze delen worden omplakt met papier, dat al dan niet is bedrukt en/of veredeld.

De bedrukking en de veredeling bepalen de uitstraling van het boek, maar tegelijkertijd maakt de omplakking het karton nog stijver en duurzamer.

Soms komt er om het omslag nog een los vel papier: het stofomslag. Dit zie je vooral bij speciale uitvoeringen en historische boeken. Vaak is het grijskarton dan gewoon met bedrukt papier omplakt, maar soms zie je ook wel dat er linnen of ongestreken (gekleurd) papier wordt gebruikt. Dit geeft een beetje een historisch gevoel aan het boek.

Het boekblok van een hardcover wordt bijna altijd genaaid gebrocheerd. Op de boven- en onderkant wordt vaak een kapitaalbandje gelijmd en soms krijgt het boek een leeslint. Vervolgens wordt het boekblok door middel van schutbladen los in het omslag gelijmd. Doordat het hierbij los van de rug blijft, valt het boek mooi open.

De rug kan rond (gebold) zijn of recht. Waarvoor je kiest is een kwestie van smaak, maar dikkere boeken vallen over het algemeen lekkerder open als de rug rond is. Er is dan wat extra ruimte om mee te bewegen met het boekblok.

De schutbladen ‘dragen’ het boekblok en zijn daarom meestal iets dikker en steviger dan de rest van de pagina’s. Ze zijn vaak onbedrukt, van wit of soms gekleurd papier, maar kunnen ook worden bedrukt. Dit maakt het boek wel iets duurder, maar kan een mooie toevoeging zijn aan het ontwerp.

Omdat het omslag van een hardcover stevig is, kunnen eigenlijk alle soorten papier voor het binnenwerk worden gebruikt. Gestreken of gesatineerd papier (silk of mc) maken een boek meestal wel iets zwaarder dan ongestreken papier (romanpapier of hvo). Zal je boek uit niet zoveel pagina’s bestaan, dan is dat geen probleem. Maar wordt het een dikke pil, dan kan je overwegen om voor iets lichter papier te kiezen.

Heel soms zie je goedkopere, garenloos gebrocheerde hardcover uitgaven. Hoewel die wel de luxere uitstraling van een hardcover hebben, zijn ze iets minder duurzaam. Doordat het boekblok los in het omslag hangt, is het flexibeler en zal het niet zo snel breken als bij een paperback, maar een genaaid gebrocheerd boek gaat veel langer mee.

Integraalband: soepel, licht en duurzaam

De prijs voor een integraalband is vergelijkbaar met die van een hardcover. Het omslag wordt op dezelfde manier opgebouwd als het omslag van een hardcover, alleen wordt er in plaats van drie delen grijskarton, een flexibeler materiaal uit één stuk gebruikt. Meestal is dat sulfaatkarton, met een gramsgewicht dat vergelijkbaar is met het omslag van een paperback.

Dit maakt de integraalband soepel, terwijl het de duurzaamheid heeft van een hardcover. Doordat het omslag van een integraalband, in tegenstelling tot dat van een paperback, wordt omplakt en doordat het uit meer onderdelen bestaat, is het vaak wel iets zwaarder dan een paperback.

Net als bij een hardcover, kan voor de integraalband bijna elke soort papier worden gebruikt voor het binnenwerk. Hou er wel rekening mee dat, doordat het omslag van de integraalband meestal al iets zwaarder is, het gekozen papier voor het binnenwerk je boek nóg zwaarder kan maken. Dat is op zich geen probleem, maar is wel iets om in overweging te nemen.

Het boekblok van een integraalband wordt eigenlijk altijd genaaid gebrocheerd. Ook dit draagt bij aan de soepelheid. Een integraalband heeft eigenlijk altijd een ronde rug en valt mooi open.

Het omslag kan, net als bij een hardcover, worden omplakt met papier dat op verschillende manieren is bedrukt en afgewerkt. Doordat het omslag van een integraalband van dunner karton wordt gemaakt, kunnen de hoekjes wel iets omvouwen, maar dat versterkt de zachtere uitstraling van het boek alleen maar. De hoekjes zullen meestal alleen iets ‘ronder’ worden.

Een integraalband levert dus een duurzaam boek op, met de luxe uitstraling van een hardcover en het gebruiksgemak van een paperback.


De afwerking van je boek voorbeeld


Kiezen, hoe pak je dat aan?

Tot zover de theorie, nu terug naar jou. Want hoe kies je nu de juiste afwerking voor je boek?

1. Bekijk je favoriete boeken

Ga om te beginnen eens lekker grasduinen in je boekenkast. Zoek jouw favoriete boeken uit, bekijk ze eens goed en voel eens aan de verschillende soorten papier. Waarom spreken deze boeken jou zo aan? Wat vind je er zo mooi of fijn aan? Is het de bindwijze, de papiersoort, de manier waarop ze openvallen?

Door boeken met elkaar te vergelijken, kom je vanzelf tot een goede keuze voor je eigen boek. Daarvoor hoef je geen expert te zijn, wanneer je een beeld hebt van wat je ongeveer wilt, kun je je favoriete boeken aan je ontwerper of drukker laten zien, zodat die je verder kan helpen en de technische specificaties voor je kan vaststellen.

Soms maak je een keuze die niet zo praktisch is, of die niet voor de hand ligt. Je ontwerper of drukker kan je dan adviseren en eventueel een alternatief voorstellen, maar uiteindelijk is het jouw boek en is de keuze aan jou.

2. Bepaal wat de functie van je boek is

Wat gaan je lezers met je boek doen? Is het bedoeld om één of maar een enkele keer te lezen? Is het een ‘koesterboek’ dat je lezers willen bewaren en een prominente plek in de boekenkast willen geven? Of is het een werkboek en moet er in geschreven kunnen worden?

Het kunstgeschiedenisboek waar ik het aan het begin van dit blog over had, wordt gebruikt als lesboek, wat een tijdlang heel intensief gebruikt wordt. Overigens hadden ze daarom misschien beter voor een andere afwerking kunnen kiezen, want het is dus ook een boek dat steeds meegesleept moet worden naar de les.

Het kan zijn dat het oorspronkelijk niet als lesboek is bedoeld, maar dat de makers voor ogen hadden dat het een naslagwerk zou zijn dat voornamelijk in de kast blijft staan, en er alleen af en toe bij gepakt wordt.

Zo liet ik de eerste druk van Zorgen voor je baby op de couveuseafdeling garenloos brocheren. Mijn gedachte daarbij was dat het een boek voor ouders zou zijn, dat ze één keer zouden lezen (per slot van rekening is je kind maar één keer baby), en waarin ze hooguit een paar keer iets terug zouden zoeken.

Het boek bleek echter ook te worden gebruikt voor een opleiding voor neonatologieverpleegkundigen. Een paar jaar nadat de tweede druk uitkwam, bleek dat zij het boek op een heel andere manier gebruiken dan ik voor ogen had gehad. Het boek wordt inmiddels al jaren door verschillende collega’s gebruikt als naslagwerk en doorgegeven op de afdeling. Onlangs bleek dat een deel van deze boeken daardoor helemaal uit elkaar was gevallen.

Omdat bij de eerste druk al snel duidelijk werd dat je het boek niet goed helemaal open kon doen, liet ik de tweede en derde druk genaaid brocheren en op dunner papier drukken (90 grams in plaats van 120 grams hvo). De kapotte boeken heb ik dan ook vervangen door exemplaren van de tweede druk. De verpleegkundigen van de afdeling zijn gelukkig weer blij, en ik zie het als een interessante leerschool voor mezelf.

3. Bepaal welke uitstraling je boek moet krijgen

Kijk altijd naar je boek als een product. Welke uitstraling wil je dat het heeft? Moet het bijvoorbeeld passen bij jouw bedrijf en bij je huisstijl? Of heb je bepaalde lezers voor ogen die je aan wilt spreken?

Lezers hebben een bepaalde verwachting en bij elk genre ‘hoort’ een bepaald soort boek. Ook dat is iets wat je in afweging kunt nemen, want door aan te sluiten bij de verwachtingen van je lezers, zorg je ervoor dat je boek makkelijker verkoopt.

4. Bepaal de prijsklasse van je boek

Dit valt deels onder het vorige kopje, maar hier gaan we nog een stap verder. Wil je dat je boek goedkoop en toegankelijk is? Of wordt het een luxe exemplaar? Dit is onderdeel van je marketing en speelt dus een belangrijke rol in de afweging voor de afwerking.

Bovendien is je budget belangrijk, en kan een boek met een lage consumentenprijs natuurlijk geen buitenproportioneel hoge productieprijs hebben. Anders hou je er weinig aan over. Daar staat wel tegenover dat de productieprijs niet doorslaggevend mag zijn voor de afwerking die je kiest. De afwerking bepaalt de uitstraling van je boek, en moet altijd het eerste zijn waar je naar kijkt.

Een keuze maken

Er zijn dus verschillende aspecten die je in overweging kunt nemen om een goede keuze te maken over de afwerking van je boek. En wanneer je eenmaal zover bent en je je keuze hebt gemaakt, kom je voor de volgende te staan, het formaat van je boek. Daarover gaat het volgende blog.

Leuk dat je op mijn blog terecht bent gekomen! Op deze plek deel ik inspiratie en schrijf ik over schrijven, ontwerpen en zelf uitgeven. Sinds 2007 werk ik als grafisch ontwerper en maak ik boeken voor klanten, en vijf jaar later gaf ik mijn eerste eigen boek uit. Inmiddels heb ik drie titels op mijn naam staan, waarvan van twee alweer de derde druk verschenen is, en ben ik bezig met de vierde: Van passie naar boek – Een stappenplan om zelf je eigen boek te maken en uit te geven.

Ik zou het leuk vinden als je een reactie achterlaat, of mijn blog deelt! Ben je bezig met een boek en zoek je een ontwerper? Kijk dan eens wat ik voor je zou kunnen betekenen, of stuur me een berichtje

Gratis e-book: Je eigen boek schrijven

 
Smaakt het naar meer en wil je meteen beginnen aan je eigen boek? Een goed boekconcept is dan onmisbaar. Dit gratis e-book helpt je om die te maken.

Pin It on Pinterest