Wil je je boek als e-book aanbieden, dan moet je kiezen of je voor pdf of voor ePub gaat. Waarvoor je kiest hangt af van hoe je lezers je e-book zullen gebruiken, en of je wilt dat het beschikbaar wordt bij alle online boekhandels. Want heb je een aansluiting bij het CB, dan kan je zo ook heel eenvoudig je e-book distribueren.

Verschil in weergave

Het grootste verschil tussen een pdf en een ePub is hoe de bestanden zich op de reader van je lezers gedragen. Een ePub ziet er op elk apparaat anders uit, en de weergave kan zelfs door gebruikers worden gewijzigd.

Pdf: volledige controle over de weergave

Pdf is een open standaard die ervoor zorgt dat de opmaak van je boek op elk apparaat op dezelfde manier wordt weergegeven. Precies in de juiste lettertypen en altijd op exact dezelfde manier.

Een pdf ziet er dus hetzelfde uit, op welk apparaat je hem ook bekijkt. Het nadeel daarvan is wel dat als een pdf op een pc goed leesbaar is, de lettertjes op een smartphone veel te klein kunnen zijn. Lezers moeten dan inzoomen en scrollen om het boek goed te kunnen lezen. Maak je daarentegen een pdf die geschikt is om te lezen op een smartphone, dan zijn de letters op een pc weer veel te groot.

Het leuke van een pdf is dat je het makkelijk uit kunt printen. Daar was de pdf oorspronkelijk ook voor bedoeld. En je kunt invulvelden invoegen, waarin je lezers rechtstreeks kunnen typen. Dat ingevulde document kunnen ze mailen of uitprinten. Waar ze ook zijn en op welk apparaat ze ook werken. Met een ePub kan dat allemaal niet. Wil je die uitprinten, dan moet je hem eerst omzetten naar pdf.

ePub en pdf op iPhone
Dezelfde pagina van een zelfde boek, beide geopend in e-reader. Links ePub en rechts pdf.

ePub: een mini-website

Een e-reader plaatst de tekst optimaal voor het apparaat waarop gelezen wordt, maar ook de lezer kan het zo instellen dat alles in zijn favoriete lettertype wordt weergegeven.

Een ePub past zich dus volledig aan de reader en aan de gebruiker aan. Eigenlijk moet je een ePub dan ook zien als een website die bestaat uit code, en de reader als een browser.

Deze code is ‘ingepakt’, net als een zip-bestand, en je kunt het ook op dezelfde manier ‘uitpakken’ als je dat wilt. Dan zal je zien dat het blijkt te zijn opgebouwd uit een aantal mapjes gevuld met xml-, xhtml- en css-bestanden, die door de e-reader kunnen worden gelezen en omgezet naar beeld: de pagina’s van je boek.

Elk hoofdstuk (of deel, afhankelijk van de gekozen structuur) van een boek bestaat daarbij uit een eigen xhtml-bestand. Het xml-bestand is de inhoudsopgave en zorgt ervoor dat je door het boek kunt bladeren en navigeren. De css zorgt er ten slotte voor dat het boek er mooi uitziet.

Kobo ePub

Dezelfde ePub als op de foto hierboven, maar nu op de Kobo e-reader.

De beperkingen van e-readers

Als je bekend bent met de basis van html en css, dan weet je dat de mogelijkheden wat betreft de opmaak van een website niet eindeloos zijn. Dat geldt ook voor de ePub, maar jammer genoeg beperken veel e-readers waarop je een ePub kunt lezen dit nog meer.

Een ePub kan je op je pc of op je smartphone openen en ziet er dan misschien prachtig uit, kleurrijk en met leuke plaatjes en kaders. Maar open je hem bijvoorbeeld op je Kobo, dan blijft daar niet veel van over.  

De weergave op een e-reader is heel eenvoudig zwart-wit, en lineair opgebouwd. Van boven naar beneden, zonder dat de tekst om plaatjes heen loopt en zonder kaders met lijnen eromheen, die een boek vaak juist levendig maken.

De voordelen van ePub

Dat betekent niet dat je dan maar niet voor een ePub moet kiezen. Wel moet je je oorspronkelijke boek loslaten, en beseffen dat je boek op een e-reader een heel ander uiterlijk krijgt.

Kan je de navigatie en de indeling van een boek zo mooi maken als je wilt, bij een ePub zorg je op een hele andere manier voor gebruiksgemak. Probeer een ePub niet mooi te maken met kadertjes en leuke lettertypes, maar zorg ervoor dat hij vooral goed bruikbaar en leesbaar is.

Usability en responsive design

Zie een ePub als de website die hij eigenlijk is. Net als bij het ontwerpen van websites, zijn usability en responsive design hierbij het sleutelwoord. Denk niet in pagina’s, zoals je bij je gewone boek gedaan hebt, want pagina’s bestaan bij een ePub niet. Je boek wordt juist één lange (digitale) pagina, en de instellingen van de gebruiker bepalen wat er op een weergegeven pagina wordt geplaatst.

Had je voor je boek mooie lettertypes gekozen, dan kan je die voor je ePub beter achterwege laten. Je kunt lettertypes toevoegen aan de ePub, maar niet alle e-readers kunnen die weergeven, en het CB keurt een ePub met embedded fonts daarom bij voorbaat af.

Kies wel voor duidelijke koppen en tussenkoppen, want die maken je tekst luchtig en leesbaar, maar zorg ervoor dat je e-book er op elk apparaat goed uitziet. Maak koppen vet en groter in een standaard lettertype, niet door een speciaal font te kiezen.

Wat willen je lezers?

Uiteindelijk gaat het er dus altijd om wat je lezers willen. Hoe denk je dat zij je boek willen lezen? Waar zullen ze het aanschaffen en waar gaan ze het voor gebruiken? Dat zijn de belangrijkste vragen die je jezelf moet stellen.

Om je te helpen een goede keuze te maken, heb ik een checklist voor je gemaakt. Door hierin aan te geven wat jij het belangrijkst vindt, wordt het makkelijker om af te wegen wat voor jouw boek de beste optie is.

Checklist pdf of epub

Leuk dat je op mijn blog terecht bent gekomen! Op deze plek deel ik inspiratie en schrijf ik over schrijven, ontwerpen en zelf uitgeven. Sinds 2007 werk ik als grafisch ontwerper en maak ik boeken voor klanten, en vijf jaar later gaf ik mijn eerste eigen boek uit. Inmiddels heb ik drie titels op mijn naam staan, waarvan van twee alweer de derde druk verschenen is, en ben ik bezig met de vierde: Van passie naar boek – Een stappenplan om zelf je eigen boek te maken en uit te geven.

Ik zou het leuk vinden als je een reactie achterlaat, of mijn blog deelt! Ben je bezig met een boek en zoek je een ontwerper? Kijk dan eens wat ik voor je zou kunnen betekenen, of stuur me een berichtje

Gratis e-book: Je eigen boek schrijven

 
Smaakt het naar meer en wil je meteen beginnen aan je eigen boek? Een goed boekconcept is dan onmisbaar. Dit gratis e-book helpt je om die te maken.

Pin It on Pinterest